ارزیابی تغییرات قند خون پس از مصرف گزولوز بدون قند فرامنش در مقایسه با گز حاوی شکر قهوهای
کنترل پاسخ گلایسمیک مواد غذایی یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی ایمنی و کارایی محصولات غذایی بدون قند محسوب میشود. هدف از این مطالعه، بررسی تغییرات قند خون پس از مصرف گز بدون قند و لوز بدون قند زعفرانی تولیدی شرکت فرامنش و مقایسه آن با گز حاوی شکر قهوهای بهعنوان نمونه شاهد بود. این مطالعه بهصورت نیمهتجربی و در شرایط واقعی مصرف انجام شد.
قند خون ناشتا و قند خون ۹۰ دقیقه پس از مصرف محصولات اندازهگیری شد. نتایج نشان داد مصرف محصولات بدون قند در اغلب آزمودنیها منجر به افزایش قابل توجه قند خون نشد و تغییرات مشاهدهشده بهطور معنیداری کمتر از نمونه شاهد بود. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که گز و لوز بدون قند فرامنش از نظر پاسخ گلایسمیک، رفتار متفاوت و ملایمتری نسبت به گز حاوی شکر دارند.
واژگان کلیدی: پاسخ گلایسمیک، گز بدون قند، لوز بدون قند، قند خون، محصولات رژیمی
— 1. افزایش شیوع دیابت نوع ۲ و اختلالات متابولیسم گلوکز، توجه به کیفیت کربوهیدراتهای مصرفی را بهعنوان یکی از مؤلفههای کلیدی سلامت تغذیهای افزایش داده است. مصرف محصولات قندی سنتی، بهویژه محصولات با شاخص گلایسمی بالا، میتواند موجب افزایش سریع قند خون و تشدید نوسانات گلایسمیک شود.
در سالهای اخیر، توسعه محصولات بدون قند با استفاده از جایگزینهای قندی، بهعنوان راهکاری برای کاهش بار گلایسمی رژیم غذایی مطرح شده است. با این حال، ادعای «بدون قند» یا «مناسب افراد دیابتی» بدون ارزیابی عملی پاسخ قند خون، فاقد پشتوانه علمی کافی است. هدف از این پژوهش، بررسی اثر واقعی مصرف گز و لوز بدون قند بر قند خون در مقایسه با گز حاوی شکر قهوهای، در شرایط نزدیک به مصرف روزمره بوده است. –
— 2. مواد و روشها 2-1. نوع مطالعه این پژوهش بهصورت کاربردی، نیمهتجربی و در قالب فعالیت تحقیق و توسعه (R&D) انجام شد. 2-2. آزمودنیها آزمودنیها شامل تعدادی از پرسنل شرکت فرامنش بودند. شرکتکنندگان پیش از آزمون، داروی کاهنده قند خون مصرف نمیکردند (بهجز یک مورد که بهصورت مجزا ثبت و تحلیل شد). 2-3. طراحی آزمون آزمونها در چند نوبت و در بازه زمانی مشخص انجام شد.
شرایط آزمون به شرح زیر بود:
ناشتایی ۸ تا ۹ ساعت اندازهگیری قند خون ناشتا با دستگاه گلوکومتر مصرف مقدار مشخصی از محصول (۱ یا ۲ لقمه) انجام فعالیت فیزیکی سبک و عادی (مطابق فعالیت روزمره) اندازهگیری مجدد قند خون ۹۰ دقیقه پس از مصرف 2-4. نمونههای مورد بررسی
1. گز بدون قند فرامنش
2. لوز بدون قند زعفرانی فرامنش
3. گز حاوی شکر قهوهای و عسل (نمونه شاهد)
2-5. تکرارپذیری بهمنظور کاهش خطای اندازهگیری، آزمونها در چند نوبت تکرار شد و در برخی موارد، سنجش تکراری برای ارزیابی عملکرد دستگاه انجام گرفت. —
. نتایج 3-1. تغییرات قند خون پس از مصرف گز بدون قند در اغلب آزمودنیها، اختلاف قند خون ۹۰ دقیقه پس از مصرف گز بدون قند نسبت به قند ناشتا محدود بود. در برخی افراد افزایش خفیف و در برخی کاهش یا عدم تغییر مشاهده شد. دامنه تغییرات عمدتاً کمتر از ۳۰ میلیگرم بر دسیلیتر بود. 3-2. تغییرات قند خون پس از مصرف لوز بدون قند زعفرانی نتایج نشان داد مصرف لوز بدون قند زعفرانی نیز الگوی مشابهی با گز بدون قند دارد. در بیشتر موارد، قند خون پس از مصرف در محدوده نزدیک به قند ناشتا باقی ماند. یک مورد افزایش قابل توجه در فردی با قند خون پایه بالا ثبت شد که بهعنوان داده پرت (Outlier) در نظر گرفته شد. 3-3. تغییرات قند خون پس از مصرف گز حاوی شکر در نمونه شاهد، افزایش یکنواختتر و قابل توجهتری در قند خون اکثر آزمودنیها مشاهده شد. اختلاف قند خون پس از مصرف نسبت به ناشتا در این گروه بهطور متوسط بالاتر از محصولات بدون قند بود. — 4. بحث یافتههای این پژوهش نشان میدهد که جایگزینی شکر با فرمولاسیون بدون قند در محصولات گز و لوز، منجر به کاهش پاسخ گلایسمیک پس از مصرف شده است. الگوی تغییرات قند خون در محصولات بدون قند، بیانگر آزادسازی تدریجیتر گلوکز و یا جذب محدودتر کربوهیدراتهای قابل متابولیسم است. تفاوت پاسخ افراد میتواند ناشی از عوامل فیزیولوژیک فردی از جمله حساسیت به انسولین، وضعیت متابولیک و سطح فعالیت باشد. با این حال، مقایسه نتایج با نمونه شاهد نشان میدهد که محصولات بدون قند از نظر اثر بر قند خون، رفتار متفاوت و کنترلشدهتری دارند.
